Nöbetçi Eczaneler
Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, pasaportunun iptal edilmesi nedeniyle yurt dışında doktora eğitimine başlayamayan bir kamu görevlisinin bireysel başvurusunu inceledi. Mahkeme, başvurucunun Anayasa ile güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ve eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Memurlar.net’te yer alan habere göre, 8 Ekim 2026’da Genel Kurul’da görüşülen kararın sonuçları 12 Ekim’de ilan edildi. Karar, soruşturmalar gerekçe gösterilerek uygulanan pasaport kısıtlamalarının kişilerin eğitim hayatı ve özel yaşamı üzerindeki etkilerini yeniden gündeme getirdi.
Pasaport iptali nedeniyle doktora eğitimine başlayamadı
Hakkında yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek pasaportu idare tarafından iptal edilen kamu görevlisi, bu nedenle yurt dışındaki bir üniversitede doktora eğitimine başlayamadı. Yaşadığı durum üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunan kişi, pasaportunun iptal edilmesinin özel hayata saygı ve eğitim haklarını ihlal ettiğini ileri sürdü. Başvuruyu değerlendiren AYM Genel Kurulu, her iki şikâyeti de kabul edilebilir buldu. Esas incelemesinin ardından mahkeme, pasaport iptali nedeniyle başvurucunun özel hayata saygı hakkının ve eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi
Anayasa Mahkemesinin kararında, başvurucunun özel hayata saygı hakkı ile eğitim hakkına ilişkin şikâyetleri ele alındı. Mahkeme, Anayasa’nın 20’nci maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ile 42’nci maddesinde düzenlenen eğitim hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaştı. Pasaport iptali nedeniyle yurt dışındaki doktora programına başlayamayan başvurucunun durumu, idari işlemlerin kişinin eğitim yaşamı üzerindeki etkisini de gündeme taşıdı.
Daha önce de pasaport kısıtlamalarını incelemişti
Pasaport iptallerine ve yurt dışına çıkış özgürlüğüne ilişkin düzenlemeler, Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararlarında da ele alınmıştı. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 22’nci ve ek 7’nci maddeleri kapsamında yapılan düzenlemeler, mahkemenin anayasal denetimine konu olmuştu. AYM, 24 Temmuz 2019 tarihli kararında, hakkında suç soruşturması veya kovuşturması bulunmayan kişilerin pasaportlarının hâkim kararı olmaksızın Bakanlık tarafından iptal edilmesine olanak tanıyan düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bulmuştu. Mahkeme, söz konusu hükmün Anayasa’nın seyahat özgürlüğünü güvence altına alan 23’üncü maddesiyle bağdaşmadığına karar vermişti.
Pasaport verilmemesine ilişkin düzenleme de iptal edilmişti
Anayasa Mahkemesi, Kasım 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanan bir başka kararıyla da İçişleri Bakanlığı tarafından genel güvenlik bakımından yurt dışına çıkmasında sakınca bulunduğu değerlendirilen kişilere pasaport verilmemesini öngören hükmü iptal etmişti. Bu kararda da yurt dışına çıkma özgürlüğünün sınırlandırılmasının anayasal güvenceler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştı. Son kararla birlikte pasaport kısıtlamalarının yalnızca seyahat özgürlüğü açısından değil, kişinin eğitim hayatı ve özel yaşamı üzerindeki sonuçları bakımından da Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesine konu olduğu görüldü.