Nöbetçi Eczaneler
Norveç’te gerçekleştirilen geniş çaplı askerî tatbikatta kullanılan Çin yapımı kiralık araçlarla ilgili güvenlik endişesi gündeme geldi. Norveç basınında yer alan haberlere göre araçlar, tatbikata katılan askerlerin hareketlerine ilişkin çeşitli bilgileri kaydetti. Kayıtlar arasında askerlerin izlediği güzergâhlar, araçlara biniş ve iniş zamanları ile askerî tesislerin girişlerinde kullanılan erişim kodlarının da bulunduğu bildirildi.
Olay, askerî faaliyetlerde kullanılan ticari araçların dijital sistemleri üzerinden hassas bilgilerin toplanabilmesi ihtimalini yeniden gündeme getirdi. Araçlardaki kayıtların daha sonra silindiği belirtilse de verilerin başka bir yerde saklanıp saklanmadığına ilişkin belirsizlik sürüyor.
Çin yapımı araçların askerlerin hareketlerini kaydettiği öne sürüldü
Norveç savunma dergisi Forsvarets Forum, Dagens Næringsliv gazetesine dayandırdığı haberinde, eylül ayında Norveç Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen büyük çaplı tatbikatta kullanılan kiralık araçların çeşitli verileri kaydettiğini aktardı. Tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck’ın verdiği bilgilere göre araçların kayıtlarında askerlerin ne zaman araca bindiği ve araçtan indiği, hangi güzergâhları kullandığı, kimlerin alınıp bırakıldığı ve belirli noktalarda ne kadar süre geçirildiği gibi ayrıntılar yer aldı. Araçların yalnızca hareket bilgilerini değil, askerî tesislerin kapı ve girişlerini açmak için kullanılan erişim kodlarını da kaydettiği belirtildi. Bu durum, araçlarda depolanan verilerin güvenliği konusunda soru işaretlerine yol açtı.
Askerî tesislerin erişim kodlarının kaydedilmesi endişeyi artırdı
Olayın en hassas boyutlarından biri, askerî tesislere girişte kullanılan kodların araçlar tarafından kaydedildiği iddiası oldu. Askerlerin güzergâhlarının ve hareketlerinin izlenebilmesi, askerî faaliyetlerin zamanlaması ve konumları hakkında bilgi edinilmesi ihtimalini gündeme getirdi. Bununla birlikte, kaydedilen verilerin kimlerin erişimine açık olduğu veya herhangi bir kişi ya da kuruma aktarıldığı konusunda henüz kesin bir bilgi bulunmuyor.
Kayıtlar silindi ancak verilerin akıbeti bilinmiyor
Norveç basınındaki haberlere göre araçlarda tutulan kayıtlar daha sonra silindi. Ancak verilerin silinmeden önce başka bir yerde depolanıp depolanmadığı ya da farklı sistemlere aktarılıp aktarılmadığı açıklığa kavuşmadı. Araçların Hertz Norway üzerinden kiralandığı bildirildi. Şirketin mülkiyet zincirinin Çin merkezli Zhejiang Geely Holding Group’a kadar uzandığı aktarılırken, tatbikatta kullanılan araçlardan en az ikisinin Çinli otomobil üreticisi Changan tarafından üretilen Deepal marka araçlar olduğu belirtildi. Araçların üreticisi ve mülkiyet yapısına ilişkin bilgiler haberlerde yer alsa da verilerin herhangi bir üreticiye veya başka bir kuruma gönderildiğini ortaya koyan kesin bir bulgu paylaşılmadı.
Norveç ordusu elektronik sistemlerle bağlantılı risklerin farkında
Norveç Silahlı Kuvvetlerinin Haziran 2024 ile Mayıs 2028 dönemini kapsayan bir kiralık araç anlaşması bulunuyor. Ordunun araç kullanımına ilişkin açıklaması ise elektronik sistemlerden kaynaklanabilecek risklere odaklandı. Norveç Silahlı Kuvvetleri Basın Sözcüsü Aleksander Engborg Hage, ordunun elektronik sistemler ve araçlarla bağlantılı risklerin farkında olduğunu belirtti. Hage, buna rağmen belirli ülkelerdeki üreticiler tarafından imal edilen araçların kullanımını genel olarak yasaklayan bir uygulamanın bulunmadığını ifade etti. Olayla ilgili gündeme gelen veri kayıtlarının kapsamı ve bu bilgilerin akıbeti konusunda ise daha ayrıntılı açıklamalara ihtiyaç duyuluyor.
Çin’den olayla ilgili henüz açıklama gelmedi
Çin yapımı araçların askerî tatbikat sırasında hassas bilgileri kaydettiğine ilişkin haberlerin ardından Pekin yönetiminden henüz bir açıklama yapılmadı. Verilerin nerede saklandığı, başka sistemlere aktarılıp aktarılmadığı ve erişim kodlarının güvenliğinin nasıl sağlandığı soruları yanıt bekliyor. Bu ayrıntıların netleşmesi, olayın kapsamının ve olası güvenlik sonuçlarının anlaşılması açısından önem taşıyor.
Türkiye’de de yabancı araçların güvenliği tartışma konusu olmuştu
Yabancı üretim araçların dijital sistemleri ve veri güvenliği, Türkiye’de de gündeme gelen konular arasında yer alıyor. Haberde, ASELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ Motor Sanayii gibi kurumların yabancı elektrikli araçların girişini yasakladığı belirtiliyor. Norveç’teki olay ise askerî tesislerde ve hassas görev alanlarında kullanılan araçların dijital sistemlerinin güvenlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini yeniden gündeme taşıdı. Ancak Norveç’teki araçlarda kaydedilen bilgilerin üçüncü taraflara aktarıldığı henüz doğrulanmış değil.