Enerji ve sosyal güvenlik alanında önemli değişiklikler içeren Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda kabul edildi.
Teklifte milyonlarca kişiyi ilgilendiren GSS prim borçlarına ilişkin düzenlemenin yanı sıra yenilenebilir enerji yatırımları, istihdam teşvikleri, kamu kurumlarının mali yükümlülükleri ve fon tasfiye süreçlerine yönelik hükümler de yer aldı.
2017 öncesi GSS borçları silinecek
Kanun teklifinin sosyal güvenlik alanındaki en önemli düzenlemelerinden biri, Genel Sağlık Sigortası prim borçlarına ilişkin oldu. Buna göre, 1 Ocak 2017 tarihinden önceye ait olup henüz ödenmemiş GSS primleri ile bu borçlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feri alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecek. Düzenleme kapsamında belirtilen tarihten önceki dönemlere ait borçlar için ödeme yükümlülüğü sona erecek. Ancak kanunun yayımlandığı tarihe kadar ödenmiş olan primler iade edilmeyecek ve başka borçlara mahsup edilmeyecek.
İstihdam teşvikinin süresi uzatılıyor
Kanun teklifiyle İşsizlik Sigortası Kanunu’nda da değişiklik yapılması öngörülüyor. İlave istihdamı desteklemek ve özel politika gerektiren kadın, genç ile mesleki ve teknik eğitim belgesine sahip işsizlerin istihdamını artırmak amacıyla uygulanan teşvik, 31 Aralık 2028’e kadar devam edecek. Cumhurbaşkanına, söz konusu teşvikin uygulama süresini 31 Aralık 2029’a kadar uzatma yetkisi de verilecek. Mesleki Eğitim Kanunu’nda yapılacak değişiklikle aday çırak, çırak, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile staj ve tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere sağlanan devlet katkısının uzatılmasına ilişkin yetki de yeniden düzenleniyor. Cumhurbaşkanının uzatma yetkisinin süresi, her defasında bir eğitim ve öğretim yılı olmak üzere 15 eğitim ve öğretim yılına çıkarılacak.
Yenilenebilir enerji yatırımlarında yeni dönem
Teklifte yenilenebilir enerji kaynak alanları ve bağlantı kapasitelerinin tahsisine ilişkin yeni kurallar da bulunuyor. Buna göre, yenilenebilir enerji kaynak alanları ile bağlantı kapasiteleri yarışma yoluyla tahsis edilecek. Yarışmaların kapsamı, teknik ve idari şartları ile uygulanacak kapalı teklif, açık eksiltme veya açık artırma yöntemleri şartnamede belirlenecek. Bu süreçte enerji kaynak alanlarının özellikleri ve bağlantı kapasiteleri dikkate alınacak. Elektriksel kurulu gücü en az 750 kilovat olan ve lisanssız üretim faaliyeti kapsamında 10 yıllık süresini tamamlayan tesisler için de yeni bir imkan getiriliyor. Tesis sahibinin talep etmesi halinde, belirlenen mali koşulların karşılanması şartıyla lisanslı üretim faaliyetine geçilebilecek. Lisans alma bedeli, lisans süresi ve geçişe ilişkin diğer ayrıntılar EPDK tarafından belirlenecek. Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı üretim lisansı sahiplerinin elektriksel kapasite artışlarında ödeyeceği bedeller de yeniden düzenleniyor. Megavat başına alınacak tutar, kurum tarafından belirlenen güncel birim yatırım maliyetinin yüzde 50’sini aşamayacak. Bedeller, lisans değişikliğinden önce TEİAŞ tarafından tahsil edilecek.
BOTAŞ’ın vergi ve fon borçlarına mahsup düzenlemesi
Kanun teklifi, BOTAŞ’ın kamuya yönelik mali yükümlülüklerini de kapsıyor. Buna göre BOTAŞ’ın 31 Aralık 2026 ile 31 Aralık 2027 tarihleri arasında Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine ödemesi gereken vergi, fon ve paylar, Hazineden doğmuş veya 31 Aralık 2027 sonuna kadar doğacak görevlendirme alacaklarına karşılık mahsup edilecek. Mahsup işlemleri merkezi yönetim bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin gerçekleştirilecek. Terkin edilecek vergi asılları için ayrıca gecikmeye bağlı feri alacak hesaplanmayacak. Görevlendirme bedelinin yapılan terkin tutarlarından daha düşük olduğunun tespit edilmesi halinde ise BOTAŞ, aradaki yükümlülüğü faizsiz yerine getirecek. Bu tutar genel bütçeye gelir kaydedilecek.
Kamu üniversitelerinin sağlık hizmetlerine ilişkin düzenleme
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenmesi öngörülen geçici hükümler kapsamında kamu üniversitelerinin sağlık hizmetleri de düzenleniyor. Buna göre, 2026 yılında götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi imzalayan kamu üniversitesi sağlık hizmeti sunucularının, yıl sonuna kadar SGK’ya bildirdiği tedavi hizmetlerine ilişkin toplam tahakkuk tutarının sözleşme bedelinden düşük kalması durumunda aradaki fark terkin edilecek. Terkin edilen tutar, Bakanlık bütçesine bu amaçla ayrılacak ödenekten karşılanacak. Uygulamanın usul ve esasları ise Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak SGK tarafından belirlenecek.
Fon tasfiye sürecinde görev alanlara ilişkin hüküm
Teklifte, tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin düzenleme de bulunuyor. Buna göre, ilgili kanun kapsamında görevlendirilen kişiler ile tasfiye, devir ve devralma işlemlerini yürüten mevduat, katılım, kalkınma ve yatırım bankaları ile bu bankaların görevlendirdiği kişilerin, görevleriyle ilgili olarak 17 Eylül 2026’dan itibaren aldıkları kararlar ve gerçekleştirdikleri işlemler nedeniyle hukuki, idari ve mali sorumluluklarının doğmaması öngörülüyor. Ancak düzenlemede konusu suç teşkil eden fiiller bu hükmün dışında tutuluyor. Hüküm, 17 Eylül 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.
SPK’dan düzenlemeye ilişkin açıklama
Komisyon görüşmelerinde Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Hukuk İşleri Daire Başkanı Hatice Ebru Töremiş, fonların tasfiye sürecine ilişkin düzenleme hakkında milletvekillerinin eleştirilerini yanıtladı. Tasfiye işlemlerinin olabildiğince hızlı yürütülmeye çalışıldığını belirten Töremiş, düzenlemenin suç teşkil eden eylemler için bir dokunulmazlık getirmediğini vurguladı. Töremiş, konuya ilişkin açıklamasında, “Maddede çok önemli bir kısım var, ‘görevleriyle ilgili aldığı kararlar’ ikinci önemli kısım, ‘ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla.’ Kimseye suç olan bir fiilden dolayı bir dokunulmazlık, bağışıklık tanınmıyor, görevi dışında yaptığı bir fiil nedeniyle de dokunulmazlık, bağışıklık tanınmıyor” ifadelerini kullandı.
Jandarma ve polis eğitimine ilişkin düzenlemeler
Kanun teklifiyle Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nda da Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda değişiklik yapılacak. Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görev alacak muvazzaf subay ve astsubay adayları ile fakülte ve meslek yüksekokullarına alınacak adaylarda aranacak nitelikler ve uygulanacak sınavların temel ilke ve çerçevesi belirlenecek. Polis Yüksek Öğretim Kanunu’nda yapılması planlanan değişiklikle de polis meslek yüksekokullarına alınacak öğrencilerde aranacak şartların kanuni dayanağa kavuşturulması amaçlanıyor. Düzenlemeyle eğitim hakkına ilişkin sınırlamaların kanunilik ilkesine uygun hale getirilmesi, hukuki belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanması hedefleniyor.
Elektrik üretiminde vergi düzenlemesi
Komisyonda kabul edilen önergeyle elektrik enerjisi üretim faaliyetinde bulunan kurumlar, kurumlar vergisinde indirimli oran uygulamasının kapsamına alındı. Düzenlemeye göre üretim faaliyetiyle uğraşan kıymetli maden ve petrol rafinerileri ile tütün mamulleri ve alkollü içki üreticileri ise indirimli oran uygulamasının dışında tutulacak. Bu hüküm, 2027 yılı ve sonrasındaki vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanacak.
Kanun teklifi komisyondan geçti
GSS prim borçlarından yenilenebilir enerji yatırımlarına, istihdam teşviklerinden fon tasfiye süreçlerine kadar birçok alanda değişiklik öngören kanun teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda kabul edildi. Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşme ve kabul sürecinin tamamlanması gerekiyor.
