İsrail seçimlerinde son durum: Netanyahu 56, muhalefet 49 sandalyede

İsrail’de dört yıl aranın ardından yapılan genel seçimlerde oy sayımı sürerken ortaya çıkan tablo, ülkeyi yeni bir koalisyon pazarlığıyla karşı karşıya bıraktı. Sandıkların yüzde 49,7’sinden gelen geçici sonuçlara göre Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki sağ blokun 56 sandalye kazanması bekleniyor. Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun ise 49 sandalyede kalacağı tahmin ediliyor.

İsrail parlamentosu Knesset’te hükümet kurabilmek için 120 sandalyenin en az 61’ini elde etmek gerekiyor. Mevcut tahminler, iki ana bloğun da bu çoğunluğa ulaşamadığını gösteriyor. Arap partilerinin kazanması beklenen 15 sandalye ise hükümetin geleceğini belirleyebilecek kritik bir güç olarak öne çıkıyor.

Netanyahu’nun bloğu çoğunluğun gerisinde kaldı

Oy sayımından gelen geçici sonuçlara göre Netanyahu liderliğindeki sağ blokun 56 sandalye elde etmesi bekleniyor. Bu tablo, Başbakan’ın hükümeti yeniden kurabilmek için en az beş sandalyelik ek desteğe ihtiyaç duyabileceğine işaret ediyor. Muhalefet cephesinde ise Gadi Eisenkot’un liderliğindeki blok için 49 sandalye öngörülüyor. Ancak oyların henüz tamamı sayılmadığı için sandalye dağılımının değişme ihtimali bulunuyor. Kesin sonuçların açıklanmasıyla birlikte partiler arasındaki koalisyon görüşmelerinin hız kazanması bekleniyor.

Arap partilerinin desteği dengeleri değiştirebilir

Seçim sonuçlarında en önemli başlıklardan biri, Arap partilerinin parlamentoda elde etmesi beklenen sandalye sayısı oldu. Bu partilerin toplam 15 sandalye kazanacağı tahmin edilirken, muhalefetle olası iş birliği hükümet kurma hesabını değiştirebilir. Mevcut tahminlere göre Arap partilerinin tamamının Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğuna destek vermesi halinde 64 sandalyelik bir çoğunluk oluşabilir. Ancak böyle bir iş birliğinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz netlik kazanmadı. Muhalefet cephesinde Arap partilerinin koalisyona katılması yönünde çağrılar yapılırken, kurulabilecek hükümetin yapısı ve partiler arasındaki uzlaşmanın koşulları belirsizliğini koruyor.

Eisenkot’tan Netanyahu’ya sert uyarı geldi

Muhalefet lideri ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, seçim sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde Netanyahu yönetimini hedef aldı. İsrail halkının Başbakan’ın görevine devam etmesine karşı oy kullandığını savunan Eisenkot, Netanyahu’nun artık daha geniş bir siyasi muhalefetle karşı karşıya olduğunu söyledi. Eisenkot, Netanyahu’ya seslenerek, “İsrail’in güvenliğini kendi siyasi ihtiyaçların için kullanmaya sakın cüret etme” ifadelerini kullandı. ABD merkezli X platformundan da açıklama yapan Eisenkot, yeni hükümet kurmak için hızlı hareket edeceğini belirtti. Eisenkot, Netanyahu yönetiminin yerine geçmeyi ve zorunlu askerliği savunan bir hükümet oluşturmayı hedeflediğini dile getirdi.

Naftali Bennett koalisyon görüşmelerinin başladığını açıkladı

Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett de seçim sonuçlarının Netanyahu yönetimi açısından yenilgi anlamına geldiğini savundu. Bennett, ittifaka dayalı bir hükümet kurmak için çalışacaklarını belirterek değişim isteyen siyasi aktörler arasında görüşmelerin başladığını açıkladı. Bennett, kesin sonuçların beklenmesi gerektiğini de vurguladı. Oy sayımı tamamlanmadan sandalye dağılımının değişebileceğini belirten eski başbakan, buna rağmen muhalefet cephesindeki koordinasyon çalışmalarının başladığını ifade etti. Eski Başbakan Yair Lapid ise Netanyahu bloğunun seçimlerde ağır bir yenilgi aldığını ileri sürdü. Lapid, sonuçların halkın mevcut yönetime yönelik tepkisini ortaya koyduğunu savundu.

Smotrich muhalefetin zafer açıklamalarına karşı çıktı

Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, sandık çıkış anketlerinin ardından muhalefet liderlerinin yaptığı açıklamalara tepki gösterdi. Kudüs’teki Dini Siyonizm Partisi’nin seçim merkezinde konuşan Smotrich, muhalefetin kutlama yapmasını eleştirdi. İşgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşim politikalarına ilişkin açıklamalarda bulunan Smotrich, mevcut politikaların geri çevrilmesine izin vermeyeceklerini söyledi. Gazze’de Yahudi yerleşimlerinin kurulacağı yönündeki ifadeleri de seçim sonrası siyasi tartışmaları artırdı.

Yair Golan Arap partileriyle koalisyon kurulmasını istedi

Demokratlar Partisi lideri ve eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan, Netanyahu hükümetini değiştirebilecek bir çoğunluk oluşması halinde Arap partilerinin de koalisyona dahil edilmesi gerektiğini savundu. Golan, demokratik ve yasal süreçlerle seçilen her milletvekilinin siyasi sistemin meşru bir parçası olduğunu belirterek Filistinli Arapları temsil eden partilerle iş birliğine açık bir tutum sergiledi. Bu yaklaşım, hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamayan muhalefetin önündeki seçeneklerden birini oluşturuyor. Ancak Arap partilerinin nasıl bir destek vereceği ve muhtemel koalisyonun hangi koşullarda kurulabileceği henüz belli değil.

İsrail’de üç koalisyon senaryosu öne çıkıyor

Seçim sonrası siyasi tabloda ilk seçenek, Eisenkot liderliğinde bir azınlık hükümetinin kurulması olarak değerlendiriliyor. Bu senaryoda muhalefetin hükümeti kurabilmek için bazı partilerin dışarıdan desteğine ihtiyaç duyması bekleniyor. Arap partilerinin vereceği destek, bu ihtimal açısından önem taşıyor. İkinci seçenek ise Netanyahu ile Eisenkot’un dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşarak ulusal birlik hükümeti kurması. Ancak Eisenkot’un seçim öncesinde Netanyahu ile koalisyon kurmaya karşı olduğunu açıklaması ve zorunlu askerlik konusundaki görüş ayrılıkları, bu senaryonun önünde önemli engeller oluşturuyor. Üçüncü ihtimal ise siyasi partilerin uzlaşamaması halinde yeniden erken seçime gidilmesi. İsrail’in geçmiş yıllarda art arda seçimlere sahne olması, koalisyon görüşmelerinin sonuçsuz kalması durumunda bu seçeneği yeniden gündeme getirebilir.

Zorunlu askerlik tartışması koalisyonu zorlaştırabilir

Olası bir ulusal birlik hükümetinde taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklardan birinin zorunlu askerlik konusu olması bekleniyor. Eisenkot ve bazı muhalefet aktörleri, Haredi olarak bilinen ultra-Ortodoks Yahudilerin de askerlik yükümlülüğüne tabi tutulmasını savunuyor. Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partileri ise bu düzenlemeye uzun süredir karşı çıkıyor. Bu nedenle söz konusu partilerin yer alacağı geniş tabanlı bir koalisyonun kurulması halinde askerlik düzenlemesi önemli bir müzakere başlığı olabilir. İran’a yönelik olası askeri gelişmelerin de İsrail siyasetindeki dengeleri etkileyebileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Ancak bu ihtimalin koalisyon görüşmelerinin seyrini nasıl etkileyeceği şimdilik belirsiz.

Hükümeti kurma sürecinde gözler Cumhurbaşkanı Herzog’da

Kesin seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un, hükümeti kurma ihtimali en yüksek gördüğü adayı görevlendirmesi bekleniyor. Görevlendirilen adayın koalisyon görüşmelerini tamamlamak için 28 günlük süresi bulunuyor. Gerektiğinde bu süreye 14 gün daha eklenebiliyor. İlk adayın hükümeti kuramaması halinde cumhurbaşkanının yeni bir ismi görevlendirmesi mümkün. Meclis içinde gerekli desteğin sağlanamaması durumunda ise süreç parlamentonun feshedilmesine ve yeniden seçime gidilmesine kadar uzanabiliyor.