Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de emeklilik sistemi, sigortalının ilk kez hangi tarihte çalışmaya başladığına ve bağlı olduğu sigorta koluna göre farklı şartlar içeriyor. Özellikle prim gün sayısı ve yaş kriterleri, emeklilik tarihinin belirlenmesinde önemli rol oynuyor.
Ancak emeklilik döneminde yalnızca SGK’den alınacak aylığa bağlı kalmak istemeyenler için BES üzerinden ikinci bir gelir oluşturmak da mümkün. Sistemde belirli süre kalan ve yaş şartını tamamlayan katılımcılar, birikimlerini emeklilik döneminde değerlendirebiliyor.
Emeklilikte ikinci gelir kapısı BES ile açılıyor
SGK kapsamında çalışan kişiler, sigortalılıklarını sürdürürken aynı zamanda BES’e katılarak kendi adlarına ek birikim oluşturabiliyor. Böylece SGK’den bağlanacak emekli aylığının yanında BES birikiminden de yararlanılması mümkün hale geliyor. BES yalnızca aktif olarak çalışan kişiler için uygulanmıyor. Çalışma hayatının dışında bulunan kişiler de sisteme dahil olarak uzun vadeli birikim yapabiliyor. Bu yönüyle BES, emeklilik döneminde ek gelir oluşturmak isteyenler için alternatif bir tasarruf modeli olarak öne çıkıyor.
BES’te emeklilik için 10 yıl ve 56 yaş gerekiyor
Bireysel Emeklilik Sistemi’nden emeklilik hakkı elde edebilmek için katılımcının sistemde en az 10 yıl kalması ve 56 yaşını tamamlaması gerekiyor. Örneğin 2000 yılında SGK’ye giriş yapan bir erkek çalışan, mevcut koşullar çerçevesinde SGK açısından 7 bin prim günü ve 60 yaş şartına tabi olabiliyor. Aynı kişinin BES’e de dahil olması halinde, BES’te 10 yıllık süreyi tamamlaması ve 56 yaşını doldurması durumunda sistemden emeklilik hakkı doğabiliyor. Bu durumda kişi, BES şartlarını SGK emeklilik koşullarından daha önce tamamlayabilir ve SGK’den emekli olacağı tarihi beklerken BES birikiminden yararlanma imkânına sahip olabilir.
SGK emekliliği ile BES birbirinden farklı işliyor
SGK’den emekli olduktan sonra da BES’e katılmak mümkün. Emeklilik sonrasında çalışmayı sürdüren kişiler de BES aracılığıyla ayrıca birikim yapabiliyor. Öte yandan emeklilik sonrasında çalışmaya devam edilmesi ve SGK kapsamında ödenen primler, tek başına yeni bir SGK emekliliği anlamına gelmiyor. BES kapsamında yapılan ödemeler ise SGK aylığından bağımsız olarak değerlendiriliyor.
BES’te katkı payını kişi belirliyor
BES’in öne çıkan özelliklerinden biri, katkı payının katılımcının bütçesine göre belirlenebilmesi. Katılımcı, aylık olarak ödeyeceği tutarı kendi mali durumuna göre seçebiliyor ve ilerleyen dönemlerde katkı payını artırabiliyor. Yapılan ödemelere devlet katkısının da eklenmesi, uzun vadede oluşacak emeklilik birikiminin büyümesine katkı sağlıyor. Bu nedenle sistemde kalınan süre ve düzenli katkı ödemeleri, emeklilik döneminde elde edilecek toplam birikim açısından önem taşıyor.
Otomatik katılımda maaştan düzenli kesinti yapılıyor
Otomatik Katılım Sistemi’nde (OKS) ise çalışanların ücretlerinden düzenli olarak kesinti yapılarak emeklilik amacıyla birikim oluşturuluyor. Sistemde çalışanların maaşlarından en az yüzde 3 oranında kesinti gerçekleştiriliyor. Çalışanlar belirli koşullar çerçevesinde sistemden ayrılma hakkına da sahip bulunuyor. OKS, çalışanların uzun vadeli tasarruf yapmasını amaçlayan modellerden biri olarak uygulanıyor.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nde işveren katkısı gündemde
Emeklilik sisteminin geleceğine ilişkin tartışmalarda Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi de öne çıkıyor. TES’in, mevcut otomatik katılım modeline benzer şekilde çalışanların emeklilik dönemindeki gelirini destekleyecek bir yapı olarak hayata geçirilmesi planlanıyor. Gündemdeki modelde yalnızca çalışanın yaptığı katkının değil, devlet ve işveren tarafından sağlanacak katkıların da sisteme dahil edilmesi öngörülüyor. Böylece çalışan, işveren ve devlet tarafından yapılacak katkıların bir araya gelmesiyle emeklilik döneminde daha yüksek bir birikime ulaşılması hedefleniyor.
BES birikimi toplu para veya düzenli ödeme olarak alınabiliyor
BES’te emeklilik hakkı elde eden katılımcılar, sistemde oluşan birikimlerini farklı şekillerde değerlendirebiliyor. Biriken tutar ve hak edilen devlet katkısı toplu olarak alınabileceği gibi düzenli ödeme modeli de tercih edilebiliyor. Bu nedenle BES, SGK’den alınacak emekli aylığının yanında ek bir finansal kaynak oluşturma imkânı sunuyor. Özellikle uzun vadeli ve düzenli katkı yapan kişiler açısından sistem, emeklilik dönemindeki gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesine yardımcı olabiliyor.
Emeklilik planlamasında iki ayrı gelir modeli
SGK ve BES aynı sistemin parçaları değil; farklı kurallar ve koşullarla işleyen iki ayrı yapı olarak değerlendiriliyor. SGK, sigortalılık ve prim esasına dayalı emekli aylığı sağlarken BES, kişinin yaptığı birikim ve devlet katkısı üzerinden ek bir gelir imkânı oluşturuyor.